เรียบเรียงโดย วิโรจน์ พุทธวิถี (สิงหาคม 2553)

รถยนต์ฟอร์ด ที (Ford Model T) เป็นรถยนต์รุ่นแรกผลิตตั้งแต่ปี ค.ศ.1908 ถึง 1927 ที่ออกแบบให้สามารถใช้เชื้อเพลิงได้อย่างยืดหยุ่น   โดยใช้ได้ทั้งน้ำมันเบนซิน เอทานอล หรือ ผสม (Hunt, V, D, The Gasohol Handbook, Industrial Press Inc., 1981)   โดยในช่วงเวลานั้นเฮนรี่ฟอร์ดได้พยายามเผยแพร่การใช้เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงในเครื่องยนต์เบนซิน (Gasoline) แต่เอทานอลมีราคาสูงกว่าน้ำมันเบนซินซึ่งผลิตได้ในเชิงพาณิชย์แล้วในขณะนั้น   ทำให้การใช้เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงไม่ได้รับความนิยม   จนกระทั่ง ค.ศ.1973 ที่เกิดสถานการณ์วิกฤตพลังงานและทุกคนตระหนักถึงความเสี่ยงในการพึ่งพาพลังงานจากปิโตรเลียมมากเกินไป  ตั้งแต่นั้นมาการพัฒนาพลังงานทดแทนหลายชนิดเริ่มได้รับการขับเคลื่อนให้ก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง เช่น เอทานอล เมทานอล และแก๊ส NGV เป็นต้น

รถยนต์ FFV โดยความหมายแล้วเป็นรถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายในที่สามารถใช้เชื้อเพลิงได้มากกว่า 1 ชนิด เช่น สามารถใช้น้ำมันเบนซิน เอทานอล เมทานอล แก๊สแอลพีจี เอ็นจีวี จนกระทั่งไฮโดรเจนได้   ซึ่งอาจเป็นการผสมเชื้อเพลิงรวมกันในถังเดียวหรือแยกถังแล้วผสมกันในการฉีดเข้าสู่ห้องเผาไหม้   แต่นิยามสำหรับรถยนต์ FFV ที่ใช้เรียกกันและมีจำหน่ายทั่วไปจะเป็นเครื่องยนต์เบนซินที่ใช้เชื้อเพลิงน้ำมันเบนซินหรือเบนซินผสมเอทานอลในสัดส่วนต่างๆได้   ปริมาณและสัดส่วนการฉีดเชื้อเพลิงเข้าสู่ห้องเผาไหม้   และการจุดระเบิดภายในห้องเผาไหม้นิยมใช้ระบบอิเลคทรอนิกส์ควบคุม   ซึ่งจะต้องตรวจวัดอัตราส่วนผสมของเชื้อเพลิงและตัวแปรอื่นๆอีกหลายตัวแปร เช่น อุณหภูมิเครื่องยนต์ ปริมาณ CO ในไอเสีย เป็นต้น   แล้วใช้ข้อมูลส่วนผสมเพื่อควบคุมระบบ   ซึ่งไม่รวมถึงเครื่องยนต์ที่ใช้แก๊สชนิดต่างๆ

รถยนต์ FFV เชิงพาณิชย์ในท้องตลาดซึ่งมีทั้งรถยนต์นั่งและรถยนต์บรรทุกขนาดเล็กในปี 2009 มีมากกว่า 17 ล้านคันทั่วโลก   โดยส่วนมากจะอยู่ใน 4 พื้นที่ คือ บราซิล สหรัฐอเมริกา แคนนาดา และยุโรปที่นำโดยสวีเดน   และรถยนต์ FFV ในบางพื้นที่ประสบความสำเร็จในการทดสอบด้วยเมทานอล 85 เปอร์เซ็นต์ด้วย (M85)

ในหลายประเทศประสบความสำเร็จในการทดสอบรถยนต์ FFV ด้วยเชื้อเพลิงเอทานอล 100 เปอร์เซ็นต์ (E100) แล้ว   แต่ในเชิงพาณิชย์ยังคงใช้ E85 เพราะหลีกเลี่ยงปัญหาการระเหยของเอทานอลและการสตาร์ทเครื่องยนต์ยากในอุณหภูมิต่ำ   ซึ่งในหลายประเทศที่มีอุณหภูมิต่ำในฤดูหนาวยิ่งต้องลดสัดส่วนของเอทานอลลงมาอีก

ตั้งแต่ ค.ศ.1975 ช่วงวิกฤตการณ์น้ำมันครั้งแรก   รัฐบาลบราซิลได้เริ่มต้นนโยบายส่งเสริมแอลกอฮอล์จากอ้อยเป็นพลังงานทดแทนน้ำมันเบนซิน   ซึ่งเริ่มจากการผสมแอนไฮดรัสแอลกอฮอล์ (Anhydrous alcohol) ในสัดส่วนต่ำ   ปี ค.ศ.1979 เริ่มมีรถยนต์ใช้ E100 ออกสู่ท้องตลาด คือ เฟียต 147 (Fiat147)   หลังจากทดสอบรถต้นแบบจากหลายยี่ห้อจนมั่นใจแล้วรัฐบาลบราซิลประกาศ 3 นโยบายเพื่อการส่งเสริมเอทานอลเป็นพลังงานทดแทน คือ การประกันการรับซื้อเอทานอลจากผู้ผลิต เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำสำหรับอุตสาหกรรมการผลิตเอทานอล และการกำหนดราคาเอทานอลและน้ำมันเบนซินคงที่   จนกระทั่งมีรถยนต์ E100 จำนวนมากในประเทศบราซิลในปี ค.ศ.1980   และมาเกิดเหตุการณ์ราคาน้ำตาลสูงจนทำให้ปริมาณเอทานอลขาดแคลนและการใช้เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงลดลง   จากนั้นรัฐบาลมีการผลักดันระลอกที่ 2 โดยมุ่งพัฒนารถยนต์ FFV แทนรถยนต์ E100 จนทำให้มีรถยนต์ FFV ในประเทศบราซิลนับล้านคันและสถานีบริการน้ำมันประเภทเชื้อเพลิงผสมเอทานอล (Flex Fuel) มากกว่า 10,000 สถานีบริการในปัจจุบัน           

ในสหรัฐอเมริการการส่งเสริมพลังงานทดแทนก็เริ่มตั้งแต่หลังวิกฤตการณ์น้ำมันครั้งแรก ประกอบกับกระแสการปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อมในประเทศ   รัฐแคลิฟลอเนียเริ่มในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนเชื้อเพลิงเมทานอล M100 (ซึ่งสามารถใช้ E100 ได้) มีผู้จำหน่ายรถยนต์ FFV นำเสนอรถยนต์เพื่อออกสู่ตลาดหลายรุ่นแต่กลับยังมีสถานีบริการเมทานอลไม่เพียงพอ   จนทำให้ฟอร์ดเริ่มการพัฒนารถยนต์ FFV ในปี 1982 และขยายตัวอย่างต่อเนื่อง   ในช่วงแรกมีการใช้ เมทานอลผสมกับน้ำมันเบนซินมากกว่าเอทานอลมาก   แต่ในภายหลังที่เอทานอลเริ่มมีการผลิตมากขึ้นเพราะมีไร่เพาะปลูกข้าวโพดในสหรัฐอเมริกามาก   ทำให้มีวัตถุดิบเอทานอลป้อนสู่ระบบมากกว่าจึงทำให้ความนิยมเริ่มเปลี่ยนมาเป็นเอทานอล

ความต้องการเชื้อเพลิงจากพืชไร่ในสหรัฐอเมริกาถูกกระตุ้นอย่างแรงในปลายทศวรรษ 1990 ที่มีการค้นพบว่าสาร Methyl Tertiary Butyl Ether (MTBE) และสารเพิ่มค่าออกเทนในน้ำมันเบนซินเป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม   ทำให้การใช้สารดังกล่าวในน้ำมันเบนซินถูกห้ามใน 20 รัฐทั่วสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ.2006   ซึ่งสถานการณ์ดังกล่าวเป็นการเปิดโอกาสให้เอทานอลถูกนำมาใช้ผสมในน้ำมันเบนซินและมีคุณสมบัติเป็นสารเพิ่มค่าออกเทนไปด้วย   จนทำให้การใช้เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงเติบโตอย่างรวดเร็วในสหรัฐอเมริกาจนปัจจุบันสูงกว่าบราซิล     

(อ่านต่อ ภาษาอังกฤษ ใน http://en.wikipedia.org/wiki/Flexible-fuel_vehicle)

ความแตกต่างของรถยนต์ FFV กับรถยนต์เครื่องยนต์เบนซินทั่วไป คือ    ชิ้นส่วนประเภทท่อ ยาง แหวน ประเก็น และถังน้ำมัน   ทำจากวัสดุที่ทนการกัดกร่อนของแอลกอฮอล์ได้ดีกว่าชิ้นส่วนสำหรับเครื่องยนต์เบนซินทั่วไป   นอกจากนั้นชิ้นส่วนเหล่านี้ต้องทำจากวัสดุที่ปลอดภัยจากการเกิดไฟฟ้าสถิต   เพราะเอทานอลมีคุณสมบัติค่าความนำไฟฟ้า (Electrical conductivity) สูงกว่าน้ำมันเบนซิน (Gasoline) มาก   เพื่อป้องกันอันตรายจากการมีโอกาสเกิดประกายไฟได้   ชิ้นส่วนโลหะสึกหรอ คือ ลูกสูบ แหวนลูกสูบ กระบอกสูบ วาล์ว บ่าวาล์ว และก้านวาล์วที่สัมผัสน้ำมันเชื้อเพลิงในกระบอกสูบ   เมื่อใช้แก๊สโซฮอล์ E85 ซึ่งมีคุณสมบัติทำละลาย (Solutable) สูงกว่าเบนซิน   จะไปชำระล้างน้ำมันหล่อลื่นซึ่งเคลือบเป็นฟิล์มบางๆอยู่ที่ผิวของชิ้นส่วนเหล่านี้   ทำให้มีการหล่อลื่นน้อยลง   ดังนั้นจะต้องเป็นชิ้นส่วนที่มีคุณสมบัติสามารถหล่อลื่นด้วยตัวเองได้ดีกว่า   ซึ่งออกแบบมาสำหรับใช้กับน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85ได้   ระบบฉีดน้ำมันเชื้อเพลิงถูกออกแบบให้ฉีดน้ำมันเชื้อเพลิงปริมาณแตกต่างจากระบบฉีดน้ำมันเชื้อเพลิงของรถยนต์เบนซินทั่วไป   เพราะค่าพลังงานความร้อนของเบนซิน (Gasoline) และเอทานอล มีความแตกต่างกัน   ระบบฉีดน้ำมันเชื้อเพลิงต้องมีระบบปรับเปลี่ยนองศาจุดระเบิด   เพื่อให้เหมาะสมกับคุณสมบัติของเชื้อเพลิงที่อาจมีการใช้ทั้งแก๊สโซฮอล์ E85, E20, E10 หรือสัดส่วนอื่นๆ   ซึ่งให้ค่าพลังงานไม่เท่ากัน จึงต้องปรับเปลี่ยนองศาจุดระเบิดให้เหมาะสม   ในระบบต้องติดตั้งอุปกรณ์วัดชนิดของเชื้อเพลิง   แล้วส่งข้อมูลไปควบคุมการจุดระเบิด 

ในประเทศไทยขณะนี้ตรวจสอบคุณสมบัติของรถยนต์ FFV ในแง่การก่อมลพิษทางอากาศของรถยนต์   โดยใช้มาตรฐานเดียวกับมาตรฐานการตรวจสอบมลพิษทางอากาศสำหรับรถยนต์ทั่วไป คือ มอก.2160/2546 ซึ่งมีชื่อเต็มว่า มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซิน เฉพาะด้านความปลอดภัย: สารมลพิษจากเครื่องยนต์ระดับที่ 7 โดยรถยนต์ FFV ที่จะเข้าขอรับการส่งเสริมจากกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน   ต้องทดสอบด้วยวิธีการตามมาตรฐานดังกล่าวโดยใช้น้ำมันเบนซิน (E0) ซึ่งเป็นการทดสอบปกติของรถยนต์ที่จำหน่ายทั่วไปอยู่แล้ว   และต้องทดสอบด้วยน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85   โดยผลทดสอบต้องผ่านเกณฑ์มาตรฐานดังกล่าวแล้ว   จึงจะได้รับการส่งเสริม